creatinine
Synoniem

kreatinine

Materiaal

Serumbuis met gel

Transportcondities

2 - 8 °C of kamertemperatuur

Dag van bepaling

dagelijks

Time-to-result

Maximaal 24 uur na ontvangst

Uitvoerend laboratorium

Hoofdlabo Waregem

Uitbesteed ?

nee

ISO 15189 accreditatie?

nee

EQC deelname?

ja

RIZIV nomenclatuurcode

540330 - 540341 B 70 Doseren van creatinine (Maximum 1)(Cumulregel 8) Klasse 5 (Urgentie)

Wetenschappelijke achtergrond

Creatinine is een afvalproduct (‘metaboliet’) dat ontstaat uit het metabolisme van creatine in de skeletspiercellen. Creatine is in de skeletspiercellen aanwezig onder de vorm van creatinefosfaat, dewelke fungeert als een soort energiebron voor ATP in skeletspiercellen. De vorming van creatinine gebeurt +/- aan een constante snelheid: 1 à 2% van het creatine wordt per 24u omgezet in creatinine.

De creatinine concentratie in het bloed is het netto resultaat van de aanmaak min de eliminatie van creatinine.

Creatinine is, in tegenstelling tot ureum, iets minder onderhevig aan extrarenale factoren (bvb. voeding en hydratiestatus) en dus zegt dus t.o.v. ureum meer specifiek iets over de toestand van de nier. Het is wel zo dat, aangezien creatinine afkomstig is van creatine uit skeletspiercellen, de creatinine concentratie afhankelijk is van de lichaamsbouw van het individu (spiermassa, lichaamslengte, gewicht, geslacht, leeftijd etc.). Er gelden bijgevolg verschillende referentiewaarden voor het creatinine afhankelijk van leeftijd en geslacht. Bij individuen met een lage of hoge spiermassa zal de eGFR (geschatte glomerulaire filtratiesnelheid) respectievelijk een overschatting en onderschatting geven van de reële nierfunctie.Creatinine wordt via de nieren gemetaboliseerd (renale klaring) en alzo via de urine uitgescheiden. De renale klaring bij creatinine houdt in dat er hoofdzakelijk glomerulaire filtratie, beperkte tubulaire secretie en nauwelijks reabsorptie plaatsvindt. Bijgevolg is de creatinine concentratie een goede maat voor de nierfunctie (zuiveren/filteren van het bloed door afbraakproducten af te voeren via de urine). Door de geringe tubulaire secretie is de creatinine klaring echter een lichte overschatting van de werkelijke glomerulaire filtratie.

 

De belangrijkste oorzaak van een verhoogde creatinine concentratie in het serum is een verminderde werking van de nieren (‘nierinsufficiëntie’). Bij nierinsufficiëntie gaat de functie van de nieren achteruit, met een gedaalde glomerulaire filtratie (afvalstoffen worden minder goed uitgefilterd) tot gevolg, waardoor het creatinine zich gaat opstapelen in de bloedbaan.

De oorzaak van de nierinsufficiëntie kan van prerenaal, renaal of postrenaal oorsprong zijn. Mogelijke prerenale oorzaken zijn: dehydratie, hartfalen, bepaalde medicatie (bvb. diuretica, sommige antihypertensiva). Renale nierinsufficiëntie t.g.v. aantasting van de glomeruli kan te wijten zijn aan: hypertensie, diabetes mellitus, systemische lupus erythematosus, amyloïdose (auto-immuunziekte), glomerulonefritis en gebruik van ACE-inhibitoren (antihypertensivum). Renale nierinsufficiëntie t.g.v. aantasting van de tubuli kan te wijten zijn aan: acute/chronische pyelonefritis, hemolytisch uremisch syndroom (HUS), multipel myeloom (MM), hypercalcemie, hyperuricemie, nefrotoxische medicatie (bv. aminoglycosiden, rifampicine, cisplatinum) en toxische stoffen (bv. lood). Mogelijke postrenale oorzaken zijn: urolithiasis, vergroting van de prostaat en maligniteiten van blaas en prostaat.

Andere oorzaken van een verhoogde concentratie creatinine concentratie zijn endocriene stoornissen (bvb. hypothyroïdie) of overmatige spierafbraak (bvb. rhabdomyolyse of door trauma).

Een daling van de creatinine concentratie worden gevonden bij oudere individuen, zeer magere individuen, situaties van cachexie, zwangerschap, etc. 

 

Referentiewaarden
M V
6 j - 12 j 0.26-0.77 0.26-0.77
< 6 j 0.16-0.39 0.16-0.39
50 j - 120 j 0.67-1.17 0.51-0.95
0.66-1.25 0.66-1.25
Eenheid

mg/dl

Mogelijke interferentie

ascorbinezuur, hemolyse, icterie, lipemie

Benodigd staalvolume

0.5 ml