Vitamine A
Waarom wordt deze test uitgevoerd?

Onderzoek naar de hoeveelheid vitamine A in het lichaam kan duidelijk maken of een lage of hoge inname daadwerkelijk problemen veroorzaakt. Zie interpretatie.

Wat is de betekenis van het resultaat?

Verlaagd:

Bij waarden < 0,7 umol/l is er sprake van een vitamine A deficiëntie. Vitamine A is een vetoplosbaar vitamine. Vetmalabsorptie (CF, galzuursyntese defecten) kan gepaard gaan met vitamine A of vitamine D deficiëntie. Vitamine A deficiëntie wordt ook gezien bij prematuren met name bij kinderen met een geboortegewicht < 1500 g. Bij prematuren wordt een waarde < 0,35 umol/l meestal beschouwd als deficiënt.

Te weinig vitamine A (een vitamine A-deficiëntie) kan onder meer de volgende effecten hebben:

·         nachtblindheid, die onbehandeld kan verergeren tot volledige blindheid;

·         een droge en schilferige huid;

·         slechte toestand van het gebit;

·         verminderde afweer;

·         verminderde vruchtbaarheid.

 

In grote delen van de wereld, met name in ontwikkelingslanden, komt vitamine A-deficiëntie veel voor en veroorzaakt op grote schaal blindheid en sterfte.

 

Verhoogd:

 

Overmatige inname van Vitamine A kan toxisch zijn. Met name bij blootstelling aan 10x de toegestane dosis of jarenlange blootstelling aan 3x de toegestane dosis. Overmatige consumptie van caroteen-houdend voedsel kan leiden tot geelverkleuring van de huid maar leidt niet tot toxiciteit aangezien het caroteen in de huid neerslaat maar niet wordt omgezet in vitamine A.

Te veel vitamine A kan leiden tot verschijnselen als hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid, vermoeidheid en afwijkingen aan ogen, huid en skelet. Ook is het in hoge doses teratogeen: er kunnen schadelijke veranderingen aan het ongeboren kind optreden

Wetenschappelijke achtergrond

Retinol of vitamine A1 is een vet-oplosbaar vitamine. Het kan in het lichaam worden gemaakt van bèta-caroteen, dat daarom wel pro-vitamine A wordt genoemd. Vitamine A is van belang voor de opbouw van haarvaten en daarmee voor de gezondheid van alle cellen. Het is bouwsteen van het lichtgevoelige pigment rodopsine dat voorkomt in de staafjes in het netvlies van de ogen.

Vitamine A komt alleen voor in dierlijke bronnen: niet in rood vlees, wel in leverzuivelproductenvis en eigeel.

Aan sommige producten (bijvoorbeeld margarine) wordt kunstmatig vitamine A toegevoegd. Lever is de rijkste natuurlijke bron. De lever van pooldieren zoals de ijsbeer en de walrus is voor mensen giftig vanwege de hoge dosis vitamine A.

Bij verhitting kan tot 40% van de aanwezige vitamine A verloren gaan[1].

Het lichaam kan vitamine A zeer goed opslaan, maar het vermogen om vitamine A uit te scheiden is beperkt. Vandaar dat vitamine A zich kan ophopen tot toxische niveaus wanneer de inname in sterke mate de behoefte overstijgt.

In planten komt geen vitamine A voor, maar wel een stof die het lichaam zelf in vitamine A kan omzetten, namelijk bètacaroteen, ook wel provitamine A genoemd. Het komt onder andere voor in groenten en gele of oranje vruchten, waar het (deels) voor de kleur verantwoordelijk is. Het bètacaroteenmolecule bestaat, eenvoudig gezegd, uit twee retinolmoleculen die met de staart aan elkaar zitten. Wanneer dit molecuul gesplitst wordt, ontstaan twee vitamine A (retinol) moleculen