Veel mensen denken dat suiker een verslavende werking heeft. Maar suiker verandert de hersenen niet blijvend, concludeert Han de Jong in zijn proefschrift. Op 30 juni promoveert hij bij het UMC Utrecht op onderzoek  waaruit blijkt dat suiker de hersenen niet op dezelfde manier beïnvloedt als drugs.

Om onderzoek te doen naar suikerverslaving bedacht De Jong met zijn collega’s een manier om bij knaagdieren onderscheid te kunnen maken tussen dieren die suiker ‘gewoon heel lekker’ vonden en dieren die echt verslaafd gedrag lieten zien. Deze werden vervolgens vergeleken met proefdieren die zichzelf cocaïne konden toedienen. De wetenschappers keken daarbij welke hersenverbindingen een rol spelen bij motivatie en wat er gebeurt bij hersenen van dieren die echt verslaafd zijn. Zij traceerden de verschillen daarin met een geavanceerde techniek, waarbij lokaal in specifieke hersengebieden het DNA werd aangepast.

AANTREKKELIJK

De Jong laat ook zien dat er wel degelijk overeenkomsten zijn tussen drugs en suiker. Eetgedrag wordt uitgelokt door signalen uit de omgeving. Zo’n signaal kan bijvoorbeeld de geur of het uiterlijk van lekker eten zijn, maar ook reclame-uitingen over voedsel. Bij die motivatie om te eten speelt de stof dopamine een belangrijke rol. Suiker veroorzaakt een dopamineafgifte in het brein en in dat opzicht lijkt het op verslavende drugs. Dit is de reden dat suikerrijk eten zo aantrekkelijk wordt gevonden. Maar drugs kunnen na verloop van tijd het dopaminesysteem echt veranderen; ze manipuleren de hersenen op een manier dat suiker dat niet doet.

“Suiker kan een sterk effect op het gedrag hebben,” zegt De Jong, “en ik denk dat het zeker belangrijk is dat mensen zich daarvan bewust zijn. Vooral als het gaat om kwetsbare, makkelijk te beïnvloeden hersenen zoals die van kinderen.” Om te stellen dat suiker echt verslavend is, zoals bijvoorbeeld cocaïne dat is, gaat volgens de promovendus te ver. “Bovendien bagatelliseer je daarmee dat de ernst van drugsverslaving in het algemeen”, stelt hij.